De WENRA-vereniging stelt de resultaten voor van haar studie m.b.t. de harmonisering van de veiligheidsbenaderingen van de nucleaire installaties.
WENRA verenigt de leidinggevende personen van de Regelgevende Overheden voor de Nucleaire Veiligheid uit Europese landen waar kerncentrales in gebruik zijn.
De vereniging werd opgericht in 1999 en streeft verschillende complementaire doelstellingen na teneinde op Europees vlak de gemeenschappelijke inspanningen op het gebied van de nucleaire veiligheid te bevorderen. WENRA is meer bepaald betrokken bij de ontwikkeling van een gemeenschappelijke veiligheidsbenadering voor kerncentrales, installaties voor opslag van radioactief afval en ontmanteling. Zij kan ook zorgen voor een onafhankelijke beoordeling van de veiligheid van de nucleaire installaties in de kandidaat-lidstaten van de Europese Unie en ze zorgt voor de noodzakelijke uitwisseling van ervaring tussen deskundigen in het domein van de veiligheid.
In het jaar 2000 is Wenra gestart met een pilootstudie met het oog op een harmonisering van de verschillende veiligheidsbenaderingen. De resultaten werden in 2003 bekend gemaakt.
Sindsdien werd de oefening verder uitgebreid tot in totaal meer dan 300 criteria (in het Engelstalige rapport «reference levels» genoemd) voor de meest belangrijke veiligheidsdomeinen, zoals:
- de veiligheidsbeheersing;
- het ontwerp;
- de operationele aspecten;
- de veiligheidsverificatie;
- de noodplannen;
- de ontmantelingsstrategieën.
Deze criteria werden ontwikkeld voor de vermogensreactoren (kerncentrales), alsook voor de toekomstige sites voor de opslag van radioactief afval en voor de ontmantelingswerkzaamheden. Deze criteria werden opgesteld uitgaande van de veiligheidsnormen ontwikkeld in internationale fora en waaraan WENRA-leden deelnemen, zoals de Internationale Organisatie voor Atoomenergie (IAEA), en door er de beste regels en praktijken die in Europa toegepast worden aan toe te voegen. Zij werden zodanig opgesteld dat een objectieve vergelijking met de nationale praktijken mogelijk werd, en dit zowel op het vlak van de nationale reglementaire bepalingen als wat betreft de toegepaste praktijken op het terrein . Deze benadering was conservatief van aard en telkens wanneer er, volgens het advies van de evaluatiegroep, niet ten volle was voldaan aan een bepaald criterium, ook al was dit slechts minimaal (er ontbrak bijvoorbeeld een detail), werd het criterium toch aangemerkt als één waarvoor een harmonisatie-initiatief vereist was, behalve in een beperkt aantal gevallen waarin de nationale praktijk vanuit veiligheidsoogpunt als equivalent werd beschouwd.
Het gaat dus om een beoordeling in de diepte van de gedetailleerde veiligheidscriteria en de wijze waarop zij in praktijk worden gebracht.
Op het seminarie van 9 februari ll. te Brussel werden de resultaten van het vergelijkwerk (benchmarking) met betrekking tot de kerncentrales voorgesteld.
Voor de installaties voor opslag van afval en de ontmanteling werden er criteria opgesteld en de benchmarking hiervan zal in de loop van 2006 plaatsvinden.
De WENRA-leden hebben zich ertoe verbonden om tegen eind 2006 een werkprogramma op te stellen om de verschillen tussen de geïdentificeerde afwijkingen van de nationale situatie ten opzichte van de WENRA-criteria weg te werken.
Dit plan zal tegen 2010 geïmplementeerd worden.
Voor België sluiten de resultaten van deze volledige studie zeer nauw aan bij deze van de proefstudie.
Eerst en vooral kan er worden vastgesteld dat de belangrijkste afwijkingen te wijten zijn aan het feit dat meerdere veiligheidsvereisten in het veiligheidsverslag van de installaties geformuleerd werden in plaats van in de nationale regelgeving. In de praktijk worden deze vereisten wettelijk opgelegd aan - en opgevolgd door - de exploitanten. Men was evenwel van oordeel dat het beter zou zijn om deze vereisten expliciet in publiek toegankelijke documenten op te nemen. De opstelling van het veiligheidsverslag vormt een wettelijke verplichting die aan de exploitant wordt opgelegd en waar in het vergunningsbesluit naar wordt verwezen, maar het is geen publiek toegankelijk document.
Wat de praktische uitvoering van de « reference levels » in de Belgische centrales betreft, kon uit de oefening worden besloten dat aan de overgrote meerderheid van deze "reference levels" daadwerkelijk wordt tegemoetgekomen.
Op het gebied van de veiligheidsbeheersing en het ontwerp zijn er slechts enkele "reference levels" waarvoor er nog acties noodzakelijk zijn om tot een harmonisering te komen (bepaalde acties zijn reeds in het stadium van uitvoering in het kader van de tienjaarlijkse veiligheidsevaluaties).
Op het gebied van de operationele aspecten van de Belgische centrales moeten er vooral op het vlak van de procedures acties bepaald worden en dan in het bijzonder voor de beheersing van ernstige ongevallen.
Op het gebied van de veiligheidsverificatie heeft de vergelijkende studie met de door WENRA voorgestelde vereisten vooral aangetoond dat bepaalde aspecten van de probabilistische veiligheidsstudies en van de toepassing ervan op dit ogenblik nog niet volledig werden doorgevoerd.
Tot slot moeten er eveneens acties voorzien worden op het gebied van de brandbeveiliging om zo tot een overeenstemming met de "reference levels" van WENRA te komen.
In het algemeen wordt door de studie voor alle WENRA-leden aangetoond dat de overgrote meerderheid van de criteria wordt toegepast. Vanuit het oogpunt van de regelgeving kan worden vastgesteld dat niet alle praktijken uitdrukkelijk in de wettelijke teksten vermeld staan. Dit toont aan dat de uitbater - in nauw overleg met de autoriteiten - zeer snel overgaat tot het nemen van die veiligheidsmaatregelen die door hemzelf en/of door de autoriteiten nuttig worden geacht, zonder evenwel te wachten op een uitdrukkelijke reglementaire verplichting in de wetgeving. Deze marge is nuttig om de vereiste flexibiliteit aan de dag te kunnen leggen met het oog op de voortdurende verbetering van de veiligheid. Daarnaast zijn inspanningen op het vlak van de regelgeving zinvol om de wettelijke bases te verstevigen, evenals om meer transparantie en rechtszekerheid te bewerkstelligen.
Meer informatie op WENRA : www.wenra.org
7 Oktober 2006
