Abnormale uitstoot van radioactief jodium op het IRE (INSTITUUT VOOR RADIOELEMENTEN – FLEURUS) : het FANC antwoordt op vragen van de bevolking (28/08/2008)
Wat is het IRE ?
Het IRE (Instituut voor Radio-elementen) is een nucleaire inrichting. Zijn hoofdactiviteit bestaat uit de productie van isotopen voor de medische wereld. De productieactiviteiten hebben betrekking op de extractie, de zuivering, de conditionering en de verdeling van splijtingsproducten uit uraniumtargets. Deze splijtingsproducten worden evenwel niet op deze site zelf bestraald gezien er geen reactor aanwezig is.
Terug naar bovenWat is er juist gebeurd op het IRE ?
De afdeling “Waste” van het IRE heeft een transfer uitgevoerd van vloeibare radioactieve effluenten van een opslagtank naar een andere. Vlak erna trad er een radioactieve lozing op via de schouw. De in één weekend in de omgeving geloosde activiteit komt - volgens een eerste conservatieve schatting - overeen met een grootteorde van 45 GBq.
Hoe is de stand van zaken op dit ogenblik ?
Het FANC heeft de installatie laten stilleggen uit voorzorgsmaatregel. Het circuit vanwaar de radioactieve jodiumuitstoot afkomstig was, kon worden geïdentificeerd. Het FANC heeft op donderdag 28 augustus uit voorzorg beslist om het nucleair en radiologisch noodplan in werking te stellen. Het incident werd door het FANC geklasseerd als een INES-gebeurtenis van niveau 3. INES is de schaal die de ernst van nucleaire gebeurtenissen weergeeft. De classificatie van een INES-niveau gebeurt als volgt: de exploitant stelt een niveau voor en vervolgens evalueert het FANC dit niveau waarna het het bevestigt of aanpast.
Hoe werd het FANC verwittigd en wat heeft het gedaan ?
Het FANC werd door het IRE op 25/08/2008 om 17h15 op de hoogte gebracht van een abnormale verhoging van het niveau van radioactief jodium in de door het IRE uitgestoten gasvormige effluenten. Het is inderdaad de exploitant die wettelijk verplicht is om de bevoegde overheid op de hoogte te brengen. Op 26/08/2008 heeft het FANC een van zijn deskundigen ter plaatse gestuurd, samen met twee deskundigen van Bel V (filiaal van het FANC dat zorgt voor de technische ondersteuning) en een onafhankelijk ventilatiedeskundige. Het productieproces op het IRE werd op 25/08/'08 om 19h stopgezet en tot nader order heeft het FANC de productie op 26/08/'08 laten stilleggen op basis van het onderzoek van de deskundigen.
Wat doet het FANC op dit ogenblik ?
Het FANC waakt over de radioactiviteit binnen en rondom de site. Uit voorzorgsmaatregel heeft het de productie/extractie laten stilleggen, evenals de behandeling van de splijtingsproducten (jodium, xenon, Molybdeen).In nauwe samenwerking met zijn filiaal Bel V, zorgt het FANC voor de follow-up van de operaties die vereist zijn voor het goede verloop van de systemen en procédés en het doet onderzoek op het terrein om de exacte oorzaak van het incident te achterhalen.
M.b.t. het toezicht op het grondgebied en de radioactieve uitstoot, heeft het op de site vier mobiele meetstations geplaatst om de radioactiviteit aldaar te meten. Ook neemt het stalen van de bodem en het water.
Het FANC blijft waakzaam. De exploitant heeft de reglementaire verplichting om een analyse van het incident uit te voeren.
Van zodra de exploitant kan garanderen dat de problemen zijn opgelost en de door het FANC bepaalde acties werden uitgevoerd, dan kan de productie opnieuw worden opgestart.
Het FANC heeft het IRE op vrijdag 29/08/'08 uitgenodigd om de situatie te analyseren en om de maatregelen die op korte en lange termijn moeten worden getroffen, te kunnen bepalen.
Wat gebeurt er achteraf ?
Het FANC zal de nodige inspecties op het terrein uitvoeren om de exacte oorzaak van het incident te achterhalen en zal, indien nodig, bijkomende maatregelen treffen.
Wat is een "INES 3-incident" ?
INES is de internationale schaal die toelaat de ernst van nucleaire gebeurtenissen aan te duiden. Alle gebeurtenissen die een impact (kunnen) hebben op de veiligheid van nucleaire installaties en van het vervoer van radioactief materiaal kunnen op de INES-schaal geklasseerd worden volgens 7 niveaus. Niveau 3 komt overeen met een ernstig incident, d.w.z. dat er radioactieve uitstoot is buiten de installatie, maar dat die gering is. Pas vanaf niveau 4 spreekt men van ongevallen.
Lopen de buurtbewoners een risico ?
De blootstelling is laag en vormt dus geen bedreiging voor de bevolking. De dosisevaluatie waarop de INES-schaal gebaseerd is, heeft betrekking op een conventioneel bepaalde hypothetische persoon die zich permanent aan de omheining van de site bevindt in de windrichting. Dit is een theoretische benadering waardoor de grootteorde van de doses waaraan de buurtbewoners worden blootgesteld, kan worden geschat. Deze berekening is zeer conservatief en het resultaat komt overeen met slechts een fractie van die dosis waarbij er maatregelen voor de bevolking – zoals het nemen van stabiel jodium – moeten worden getroffen. Dit betekent dat het risico zeer beperkt is, zelfs voor diegenen die net naast de site wonen.
Kunnen we niet beter toch maar stabiele jodiumtabletten innemen ?
Neen. De inname van stabiel jodium wordt enkel aanbevolen wanneer de dosis een zeker niveau haalt (nucleair en radiologisch alarm). Daarenboven moeten deze tabletten op het juiste tijdstip worden ingenomen en dit wordt aangegeven door het Crisiscentrum. Dit incident ligt hier ver onder en bijgevolg dient men dus geen stabiel jodium in te nemen.
Hoe komt het dat TELERAD niets gedecteerd heeft ?
De te lage uitstoot, samen met de verdunning van het radioactief gas door zijn vermenging met de lucht bij het verlaten van de schoorsteen hebben ertoe geleid dat deze waarden beneden de detectiedrempels van de meetstations bleven.
Welke gezondheidsrisico's zijn er verbonden aan radioactief jodium ?
Er is een risico op externe en een op interne bestraling en dit hoofdzakelijk van de schildklier, wat kan leiden tot schildklierkanker. In dit geval zijn zowel de externe als de interne risico's verwaarloosbaar en liggen ze ver beneden een niveau waarbij tegenmaatregelen vereist zijn.
Waarom wordt stabiel jodium aangeraden in geval van een nucleair en radiologisch alarm ?
Jodium, of het nu radioactief is of niet, wordt opgeslagen in de schildklier. Wanneer deze nu via tabletten met stabiel (niet-radioactief) jodium verzadigd wordt, kan men verhinderen dat er radioactief jodium in de schilklier wordt opgeslagen, maar in dit geval is het niet nodig om stabiele jodiumtabletten in te nemen.
Moeten zwangere vrouwen bijzondere voorzorgsmaatregelen treffen?
Neen, zij dienen alleen goed te luisteren naar de officiële berichtgeving, wat op dit ogenblik inhoudt dat ze geen fruit en groenten uit de tuin mogen eten en dat ze geen jodiumtabletten dienen in te nemen
Waar kunnen we de jodiumtabletten gaan halen ?
De apotheken in de betrokken zones dienen in principe over een voorraad aan stabiele jodiumtabletten te beschikken. Mocht dit niet het geval zijn, dan kan u altijd vragen of ze er zelf bereiden.
Lopen wij een risico wanneer wij de ganse week groenten uit onze tuin hebben gegeten?
“Oudere” mensen (van boven de 40) lopen weinig risico om schildklierkanker te ontwikkelen. Jongere mensen, kinderen en zwangere vrouwen lopen meer risico wanneer de jodiumuitstoot een hoog niveau bereikt, wat hier dus niet het geval is. De gevolgen die de consumptie van fruit en groenten uit de tuin voor het individu kunnen hebben, worden berekend, zodat de bevolking uit de betrokken zone hierover correct kan worden geïnformeerd.
Mogen we kraantjeswater drinken ?
Ja : de watervoorziening gebeurt via leidingen waardoor het water tegen invloeden van buitenaf beschermd wordt. Het drinkwater is dus niet besmet door radioactief jodium.
Mogen we bloed geven ?
Ja : radioactief jodium wordt opgenomen door de schildklier en niet door het bloed.
De bedrijven die zich in hetzelfde industriegebied als het IRE bevinden, moeten zij hun luchtfilters vervangen ?
Behalve indien dit het moment is waarop u normaal gezien uw filters vervangt, is het beter om deze gewoon te laten zitten.
Wanneer dit de periode is waarop u normaal gezien uw filters vervangt, gooit u ze best niet gewoon weg nadat u ze vervangen hebt, maar dient u ze voor de hiervoor vereiste tijd in een afgesloten plaats op te slaan. De halfwaardetijd van jodium-131 bedraagt 8 dagen, d.w.z. dat jodium-131 na een periode van 8 dagen reeds de helft van zijn radioactiviteit heeft verloren.
Wanneer de filters actieve kool bevatten, is het risico groter dat ze meer radioactief jodium bevatten omdat dit element zich vastzet op actieve kool.
Wil u helemaal zeker zijn, vraag dan aan het FANC of het IRE om ter plaatse metingen te komen uitvoeren.
Mijn kinderen waren op vakantie bij hun grootouders die in Lambusart wonen. Zij zijn evenwel niet gedomicilieerd in deze gemeente. Mogen ze toch een detectietest ondergaan ?
Ja: iedereen die zich vorige week in de streek bevond, mag deze test laten doen. Voorrang wordt hierbij verleend aan kinderen en zwangere vrouwen.
Kunnen wij kennis nemen van de becijferde resultaten van de uitgevoerde analyses en metingen ?
Er worden op dit ogenblik nog altijd onderzoeken uitgevoerd. Zolang het nucleair en radiologisch noodplan van kracht blijft, zulen de kwantitatieve gegevens aan de deskundigen worden overgemaakt zodat ze deze verder corrrect kunnen analyseren. Deze gegevens zullen pas worden openbaar gemaakt wanneer het nucleair noodplan gedeactiveerd wordt.
Wat moet er in de door het incident getroffen zone gebeuren met huishoudtoestellen die een actieve koolfilter bevatten ?
In de door het incident getroffen zone is het mogelijk dat een actievekoolfilter licht besmet is geraakt met radioactief jodium. Dit risico is evenwel klein.
Wanneer de filter onlangs vervangen werd of wanneer deze nog in goede staat is, is het beter om deze gewoon te laten zitten.
Wanneer de filter moet vervangen worden, kan u altijd:
- handschoenen aantrekken om hem weg te nemen;
- deze vervolgens in een plastieken zak opbergen;
- en hem tenslotte in een afgesloten plaats bewaren of hem bij het FANC binnenbrengen.
