Het radiologische toezicht op het grondgebied en nuclaire noodsituaties
| Index |
|
|
Inleiding
Het radiologisch toezicht op het grondgebied wordt uitgeoefend door middel van een programma van radiologisch toezicht met behulp van staalnamen en analyses enerzijds, en een automatisch meetsysteem voor de radioactiviteit, TELERAD genaamd, anderzijds.
In grote lijnen wordt het toezicht zodanig georganiseerd dat het ganse grondgebied wordt gecontroleerd en dat de diverse wijzen waarop de bevolking kan worden blootgesteld worden opgevolgd.
Indien nodig, wordt een nationaal noodplan in werking gesteld teneinde de nodige maatregelen te kunnen nemen voor de bescherming van de bevolking blootgesteld aan toevallige verspreiding van radioactieve stoffen.
Terug naar bovenWettelijk kader
Iedere lidstaat van de Europese Unie is ertoe gehouden een radiologisch toezicht te houden op het grondgebied en de bevolking (artikelen 35 en 36 van het Euratom-verdrag en de Europese richtlijn 29/96/ Euratom met betrekking tot de basisnormen). Deze verplichting is uitgewerkt door artikelen 21 en 22 van de wet van 15 april 1994 en door artikelen 70 en 71 van het algemeen reglement die voorzien dat de controle op de radioactiviteit van het grondgebied in zijn geheel en op de door de bevolking ontvangen doses tot het bevoegdheidsdomein van het Federaal Agentschap voor nucleaire controle behoren.
Artikel 72 van voornoemd reglement voorziet dat het FANC meewerkt aan het opstellen van een noodplan voor nucleaire risico's op het Belgisch grondgebied, vastgesteld door de Minister die de Binnenlandse Zaken binnen zijn bevoegdheid heeft. (KB van 27/9/1991)
Het programma inzake radiologisch toezicht
Het programma inzake radiologisch toezicht laat toe de diverse niveaus van kunstmatige en natuurlijke radioactiviteit van de lucht, regen, oppervlaktewateren en drinkwater, bodems en afzettingen van rivieren, kuststreek (afzettingen van de zee en zeeproducten,), producten van de voedselketen (melk, vlees, vis, groenten), etc. te controleren.
Een bijzondere aandacht wordt besteed aan zones die palen aan nucleaire installaties: de sites van de nucleaire centrales van Doel en Tihange, de omgeving van de Franse site Chooz op Belgisch grondgebied, de nucleaire site van het Studiecentrum voor nucleaire energie (SCK/CEN) te Mol en deze van het Institut des radioéléments (IRE) te Fleurus.
Dit toezicht wordt op twee manieren uitgeoefend:
- op continue wijze via de 212 meetpunten van het Telerad netwerk die via afstandmeting de totale radioactiviteit van de lucht en de rivierwateren (Maas, Samber en Molse Nete) opmeet. Het geheel van de resultaten van deze meetpunten voor de radioactiviteit van de lucht, kunnen geconsulteerd worden op de internetsite van Telerad, waarop de gegevens worden bekendgemaakt na validering en periodiek worden aangepast.
- op discontinue wijze via periodieke campagnes, door staalnamen op het terrein uitgevoerd door gespecialiseerde equipes die onder contract werken met het Agentschap. Deze stalen worden vervolgens geanalyseerd door de laboratoria voor spectometrie van de gecontracteerde instellingen (SCK/CEN, IRE, het Wetenschappelijk Instituut voor Volksgezondheid). De uitgevoerde analyses laten toe duidelijk de aard en de hoeveelheid van de aanwezige radioactiviteit te bepalen. De bekomen resultaten worden vervolgens gecentraliseerd, geanalyseerd en geïnterpreteerd door het FANC in de cel "Radiologisch toezicht op het grondgebied".
Syntheserapporten worden opgesteld en verspreid op nationale en internationale schaal.
Het nucleair noodplan
Het Agentschap werkt mee aan het opstellen en het bijwerken van het noodplan inzake nucleaire risico's op het Belgisch grondgebied. Uit dit oogpunt, werkt het mee aan diverse activiteiten van de groepen van deskundigen belast met de uitvoering van maatregelen voorzien in het noodplan.
Het Agentschap is belast met het voorzitterschap en de organisatie van de meetcel van het noodplan.
Deze cel heeft tot taak, in het kader van oefeningen en in geval van ongevallen, alle mogelijke menselijke en materiële middelen in te schakelen, om de radiologische noodsituatie van het grondgebied, dat gevaar loopt besmet te worden ( of reeds is) door afgezette radioactieve stoffen, te evalueren.
Het geheel van de meetresultaten wordt overgebracht naar het Coördinatie- en crisiscentrum van de regering te Brussel waar ze worden geanalyseerd en geïnterpreteerd door nucleaire specialisten en op het vlak van de risico's ingeschat worden door de evaluatiecel.
Het FANC neemt eveneens deel aan de werkzaamheden van de evaluatiecel waarin haar deskundigen zetelen. Deze cel evalueert de toestand op radiologisch vlak teneinde een advies te kunnen geven aan het coördinatiecentrum over beschermingsmaatregelen voor de bevolking en het leefmilieu en teneinde de radiologische maatregelen die noodzakelijk zijn voor het leefmilieu te kunnen bepalen.
Tot slot, nemen deskundigen van het FANC ook deel aan de werkzaamheden van de informatiecel belast met de crisiscommunicatie naar de media en de bevolking. Deze cel houdt zich eveneens bezig met het uitwisselen van informatie met internationale organisaties zoals het International Atomic Energy Agency (IAEA) of de Europese Commissie.
De cellen die deel uitmaken van het nationaal noodplan vergaderen op het Coördinatie- en crisiscentrum van de regering, gevestigd te Brussel.
De internationale activiteiten
De Dienst Radiologisch toezicht op het grondgebied, draagt actief bij tot het opstellen en toepassen van de diverse internationale verordeningen en richtlijnen, bijvoorbeeld:
- de artikelen 35 en 36 van het Euratom-verdrag die voorzien dat elke lidstaat installaties moet plaatsen om de radioactiviteit permanent te controleren en het respect voor de basisnormen en de communicatie van de resultaten van de controles vooropstellen;
- artikel 37 van het Euratom-verdrag dat elke lidstaat oplegt informatie te leveren omtrent elke geplande afzetting van radioactieve stoffen die mogelijk een contaminatie van een naburige staat zou kunnen veroorzaken.
- de nieuwe richtlijn inzake drinkwater, van toepassing sinds 25 december 1998 die een versterkte controle op drinkwater voorziet;
- verordening 1627/2000 die de verordeningen 1661/1999 van 27/07/1999 en 737/90 van 22 maart 1990 wijzigt, met betrekking tot de voorwaarden inzake de invoer van landbouwproducten afkomstig van derde landen, naar aanleiding van het ongeval in de kerncentrale van Tsjernobyl. Dit reglement voorziet een versterking van de controle op bepaalde producten uit de voedselketen;
- de OSPAR-overeenkomst waarvan de verklaring van de Ministers van Leefmilieu van de lidstaten van de verdragen van Oslo en Parijs (OSPAR), met betrekking tot de bescherming van de Noordzee - ondertekend te Sintra in juli 1998, de ontwikkeling van controle- en onderzoeksprogramma's verplicht maakt, meer bepaald inzake de impact van de afzetting van radioactieve stoffen.
Alle vragen inzake inlichtingen met betrekking tot het radiologisch toezicht op het grondgebied kunnen verstuurd worden naar volgend adres: meldpunt@fanc.fgov.be.
