Medische Stralingsfysica
1. Bijstand in medische inrichtingen door de deskundige in de medische stralingsfysica
De exploitant van een inrichting met installaties voor radiodiagnose, nucleaire geneeskunde in vivo of radiotherapie, moet zich laten bijstaan door een erkend deskundige in de medische stralingsfysica voor de organisatie en de toepassing van de maatregelen die nodig zijn om te stralingsbescherming van de patiënt en de kwaliteitsbeheersing van de apparatuur te verzekeren. Meer ...
Zo moet de deskundige in de medische stralingsfysica ten minste jaarlijks nagaan of elk toestel dat in de inrichting wordt gebruikt, beantwoordt aan de aanvaardbaarheidscriteria die door het Agentschap werden bepaald of goedgekeurd en dit overeenkomstig de door het Agentschap vastgestelde of goedgekeurde procedures. Indien voor een bepaald toestel nog geen aanvaardbaarheidscriteria of procedures werden vastgelegd of goedgekeurd, moeten de criteria gedefinieerd in de publicatie Stralingsbescherming 91 (PDF) van de Europese Commissie worden gebruikt.
Het is noodzakelijk dat de erkende deskundige in de medische stralingsfysica van de exploitant van de medische inrichting de nodige middelen krijgt om:
- zijn taken naar behoren en met de vereiste kwaliteit uit te voeren;
- zijn ervaring te delen met collega's deskundigen (bijvoorbeeld ahv de werkgroepen van de BVZF);
- zijn kennis en bekwaamheid op peil te houden en te vervolmaken in het kader van een permanente vorming op universitair niveau.
De contactgegevens van de erkende deskundigen in de medische stralingsfysica kunnen worden teruggevonden in volgende lijsten:
Terug naar boven2. Opdrachten van de deskundige in de medische stralingsfysica (art. 51.7.1)
Tot de opdrachten van de erkende deskundige in de medische stralingsfysica behoren oa.:
- Testen van toestellen voor therapie/diagnose vóór de eerste klinische ingebruikname (=acceptatietesten)
- Periodieke toetsing aan de aanvaardbaarheidscriteria (=conformiteitstesten)
- Interventie in geval van gebreken of slechte werking
- Daar waar aangewezen, het verlenen van advies bij de voorbereiding van de lastenboeken bestemd voor de aankoop van nieuwe toestellen
- Ondersteuning van de medici bij het gebruik van de toestellen, hulpmiddelen en accessoires
- Calibratie van instrumenten en meettoestellen voor dosimetrie en activiteitsmetingen
- Verlenen van bijstand aan het medisch team voor de patiëntendosimetrie
- Optimalisatie van de patiëntdosis rekening houdend met het medisch doel i.s.m. het medisch team
- Kwaliteitsborging, met inbegrip van de kwaliteitsbeheersing
- Andere problemen verbonden met de stralingsbescherming m.b.t. medische blootstellingen
- Melding van incidenten en/of anomalieën (meldingsformulier)
3. Verplichting tot erkenning van de deskundige in de medische stralingsfysica (artikel 51.7.2)
Het Koninklijk Besluit van 20 juli 2001 gaat uit van volgende principes:
- Deskundigen in de medische stralingsfysica moeten door het Agentschap erkend zijn in één of meerdere bevoegdheidsgebieden: de radiotherapie, de nucleaire geneeskunde in vivo of de radiologie, en dit voorafgaandelijk aan de uitoefening van hun opdrachten.
- Deskundigen in de medische stralingsfysica worden persoonlijk erkend door het Agentschap voor het uitvoeren van welbepaalde opdrachten en kunnen bijgevolg deze opdrachten niet delegeren.
Tijdens de klinische stage kan de kandidaat voor de erkenning als deskundige in de medische stralingsfysica enkel en alleen onder de werkelijke supervisie en verantwoordelijkheid van een stagemeester werken, die een door het Agentschap erkend deskundige in de medische stralingsfysica is. De stagemeester tekent de verslagen van de door de stagiair uitgevoerde controles inzake conformiteit met de aanvaardbaarheidscriteria. Dit impliceert dat de stagemeester aanwezig is tijdens deze controles, tenzij het controles betreft waarvoor de stagemeester meent dat de stagiair dit type van controles zelfstandig en autonoom kan uitvoeren. Dit oordeel komt de stagemeester toe.
Ook tijdens de periode die loopt tussen het indienen van de erkenningsaanvraag en de beslissing van het Agentschap omtrent deze aanvraag, kan de kandidaat voor de erkenning als deskundige in de medische stralingsfysica enkel en alleen onder de werkelijke supervisie en verantwoordelijkheid werken van een door het Agentschap erkend deskundige in de medische stralingsfysica. In de praktijk kan het gebeuren dat deze erkende deskundige niet dezelfde persoon is als de stagemeester. In dat geval moet de erkende deskundige aanvankelijk aanwezig zijn bij de controles om zich ervan te vergewissen dat de kandidaat voor de erkenning als deskundige in de medische stralingsfysica de controles al dan niet zelfstandig kan uitvoeren. Dit oordeel komt de erkende deskundige toe.
4. Criteria voor de erkenning van de deskundige in de medische stralingsfysica (artikel 51.7.3)
Om erkend te kunnen worden dient de kandidaat houder te zijn van een diploma, certificaat of een ander document dat attesteert dat de hogere universitaire of interuniversitaire opleiding in de medische stralingsfysica werd gevolgd en dat de kandidaat met goed gevolg een kenniscontrole heeft ondergaan. Meer ...
De opleiding moet beantwoorden aan de volgende voorwaarden:
- de duur bedraagt minstens twee jaar;
- minstens 600u theoretisch en praktisch onderricht over de drie bevoegdheids-gebieden;
- een klinische stage van minstens één jaar in het bevoegdheidsgebied waarvoor de erkenning wordt aangevraagd.
Kandidaat-deskundigen die een equivalent opleidingsprogramma doorlopen hebben in het buitenland, moeten dit kunnen aantonen aan de hand van een in België erkend of gelijkwaardig verklaard diploma. Zij kunnen hiertoe een aanvraag indienen bij NARIC, het “National Academic Recognition and Information Centre”(www.naric.be).
België heeft twee Naric centra : « NARIC-Vlaanderen » en « NARIC de la Communauté française de Belgique ».
Bijkomend moet er een cursus “ Belgische wetgeving inzake stralingsbescherming en medische toepassingen van ioniserende straling” gevolgd worden aan een Belgische universiteit naar keuze.
De kandidaat voor de erkenning in meerdere bevoegdheidsgebieden moet een bijkomende klinische stage doorlopen van minstens één jaar voor de radiotherapie, en van minstens zes maanden voor de radiologie of nucleaire geneeskunde.
Onder klinische stage wordt verstaan “de tijd gedurende welke een persoon een bepaald vak onder leiding van een stagemeester in praktijk brengt in een ziekenhuisomgeving. De stagemeester geeft de gepaste effectieve begeleiding en houdt toezicht op de praktijkhandelingen en mag zich niet beperken tot een schriftelijke beoordeling a posteriori van de gestelde handelingen.”
De stage dient aldus plaats te vinden in een klinische omgeving die een breed spectrum van behandelingen of handelingen met ioniserende straling aanbiedt en die over moderne apparatuur en hulpmiddelen beschikt. Het combineren van meerdere stageplaatsen is mogelijk en wordt sterk aanbevolen. De stagemeester is bij voorkeur verbonden aan een universitaire instelling. Indien dit niet het geval is, wordt sterk aangeraden de stage te laten superviseren door een deskundige in de medische stralingsfysica die wel verbonden is aan een universitaire instelling.
Volgende stageprogramma's worden als richtlijn gehanteerd voor de inhoud van de klinische stage:
5. Aanvraag tot erkenning (artikel 51.7.4)
De erkenningsaanvraag wordt per aangetekende brief naar het Agentschap gestuurd en dient alle inlichtingen en documenten te bevatten die door het Agentschap worden vereist.
Een overzicht van deze inlichtingen en documenten kan teruggevonden worden in het inlichtingenformulier voor de aanvrager van een erkenning als deskundige in de medische stralingsfysica 
.
De erkenning wordt door het FANC verleend of geweigerd na advies van de Medische Jury ingesteld bij artikel 54.9. Men kan de Medische Jury contacteren via:
Véronique Mertens
Secretariaat Medische Jury
Departement Gezondheid & Leefmilieu
Dienst Bescherming van de Gezondheid
Ravensteinstraat 36, 1000 Brussel
tel.: +32 2 289 21 27
E-mail : veronique.mertens@fanc.fgov.be
6. Activiteitsverslag (artikel 51.7.6) en permanente vorming (artikel 51.7.5)
De in de medische stralingsfysica erkende deskundige is ertoe gehouden na een eerste activiteitsperiode van drie jaar en vervolgens na elke activiteitsperiode van zes jaar, een activiteitsverslag te bezorgen aan het Agentschap. Dit activiteitsverslag dient opgesteld te worden volgens bepaalde richtlijnen (doc). Meer ...
De in de medische stralingsfysica erkende deskundige is ertoe gehouden zijn kennis en bekwaamheid op peil te houden en te vervolmaken in het kader van een permanente vorming op universitair niveau. De evaluatie van de permanente vorming zal gebeuren aan de hand van een puntensysteem 
. Een totaal van 150 punten over drie jaar of 300 punten over zes jaar wordt vooropgesteld.
Punten voor wetenschappelijke activiteiten die plaatsvonden in 2004 kunnen teruggevonden worden in de lijst 2004
Punten voor wetenschappelijke activiteiten die plaatsvonden in 2005 kunnen teruggevonden worden in de lijst 2005
Punten voor wetenschappelijke activiteiten die plaatsvonden in 2006 kunnen teruggevonden worden in de lijst 2006
Punten voor wetenschappelijke activiteiten die plaatsvonden in 2007 kunnen teruggevonden worden in de lijst 2007
Punten voor wetenschappelijke activiteiten die plaatsvonden in 2008 kunnen teruggevonden worden in de lijst 2008
Punten voor wetenschappelijke activiteiten die plaatsvonden in 2009 kunnen teruggevonden vonden in de lijst 2009
7. Standaarddosimetrie
Herstart Laboratorium voor Standaard Dosimetrie Gent
Het Laboratorium voor Standaard Dosimetrie van de Universiteit Gent (LSDG) is vanaf 1 juli 2009 terug actief in een samenwerkingsvorm tussen SCK-CEN, Universiteit Gent en het FANC.
De kalibraties zullen worden uitgevoerd door een expert van de dienst Dosimetrie en Kalibratie van het SCK.CEN, dat ook instaat voor het onderhouden en de verdere ontwikkeling van het laboratorium. De infrastructuur van het laboratorium wordt als vanouds geleverd door de Universiteit van Gent.
Laboratory for Nuclear Calibrations Gent (LNK Gent).
Proeftuinstraat 86, Gent
Radiation Protection Dosimetry and Calibrations expert group (RDC)
SCK-CEN (Studiecentrum vor Kernenergie - Centre d'Etude de l'Energie Nucleaire)
GKD building
Boeretang 200 - B-2400 Mol
contact:
Dr. Liviu-Cristian Mihailescu – responsible LSDG
Dr. Filip Vanhavere – head of expert group RD
Tel. office : +32 14 33 23 89
e-mail: lmihaile@sckcen.be
e-mail: nuclear.calibrations@sckcen.be - http://www.sckcen.be/
8. Tools
- FANC project TRIR: The determination of Trigger Levels for patient doses in Interventional Procedures
- FANC project DAP-E : DAP to effective dose conversion in cardiology and vascular/interventional radiology
Aanbevelingen nucleaire geneeskunde
Een toelichting van de aanbevelingen nucleaire geneeskunde vindt u hier .
Besluit houdende de aanvaardbaarheidscriteria voor röntgenapparatuur voor medisch diagnostische radiologie
Besluit houdende de aanvaardbaarheidscriteria voor röntgenapparatuur voor diagnostisch gebruik in de tandheelkunde
Image Gently – beeldvorming van kinderen
In 2008 lanceerde de alliantie voor stralingsbescherming in pediatrische beeldvorming de Image Gently Campaign. Met dit initiatief trachtte zij de actoren binnen de pediatrische beeldvorming te sensibiliseren over het belang van stralingsdoses bij de beeldvorming van kinderen. Ook het FANC tracht haar volle steun te geven voor initiatieven zoals deze. Op 9 februari 2011 is het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle dan ook toegetreden tot de Alliance for Radiation Safety in Pediatric Imaging, en helpt ze mee om de informatie tot bij de Belgische eindgebruikers te krijgen. Zo worden diverse brochures vertaald en zal men in ons land de diverse actoren binnen de pediatrische radiologie trachten te sensibiliseren over het belang van de stralingsbescherming van kinderen.
| Laatste update |
|---|
| 13/04/2012 - 14:44 |
