Radiologisch toezicht in België - Syntheseverslag van de gegevens m.b.t de voedselketen
De kunstmatige radioactiviteit van de eetwaren komt hoofdzakelijk van de eventuele aanwezigheid van splijtingsproducten met lange halveringstijd, zoals 90Sr en137Cs die voornamelijk het gevolg zijn van atmosferische kernproeven, die in de jaren '60 gehouden werden.
In geval er zich een ongeval (zoals dat van Tsjernobyl) zou voordoen, zou een verhoging van de radioactieve besmetting op korte termijn voornamelijk te wijten zijn aan de eventuele aanwezigheid van 131I en op lange termijn aan deze van 137Cs, 134Cs, 90Sr en eventueel van 103,106Ru, enz.
Deze kunstmatige radioactiviteit zal min of meer in deze mate geconcentreerd in de voeding voorkomen aangezien ze de bewegingen van stabiele elementen in het metabolisme van planten en dieren volgt. Het radiocesium bijvoorbeeld "volgt" de bewegingen van kalium dat als een "chemisch analoog element" wordt beschouwd. Bij de dieren heeft het radiocesium de neiging om zich in de spieren (vlees) te concentreren. Het radiostrontium vindt men in het algemeen in het leefmilieu terug in een chemische vorm die het mobieler maakt; het volgt zijn chemisch analoog element - calcium - en heeft dus de neiging om zich in de beenderstructuren van levende wezens op te stapelen. Deze beschouwingen hebben de keuze bepaald van de radionucliden die systematisch worden opgespoord in het kader van deze controle.
Binnen het kader van zijn opdrachten initieert het Agentschap programma's voor het radiologisch toezicht op het Belgisch grondgebied. Eén van zijn programma's is gericht op de controle van de eetwaren bestemd voor de menselijke consumptie; dit gebeurt via jaarlijkse bemonsteringscampagnes waarbij eetwaren worden verzameld om hun natuurlijke en kunstmatige radioactiviteitniveaus te analyseren.
De rapporten hebben betrekking op de radiologische kwaliteit van de voedselketen en behandelen vooral de radiologische toestand van de eetwaren zelf en deze van de melk.
Hiervoor worden veel gebruikte groenten verzameld: sla, prei, selderij, bloemkool, spruitjes, witte kool, rode kool, broccoli, bonen, wortelen, witloof, tomaten, komkommer, paprika, schorseneren, rapen, aardappelen, champignons, enz.
De meest courant gebruikte fruitsoorten worden eveneens verzameld: peren, appelen, nectarines, kiwis, mango's, meloenen, sinaasappels, bananen, etc.
Ook vlees afkomstig van markten en slachthuizen wordt geanalyseerd: runds-, kalfs-, paarden-, varkensvlees, gevogelte (waaronder kip en kalkoen), konijn, lam, reevlees in het seizoen. De fysiologische concentratiefactoren, de verschillen in vet- en watergehalte van de organen, kunnen echter een invloed hebben op de concentratiemechanismen van de radionucliden. Het eetbare gedeelte bestaat in het algemeen echter uit spieren. Het volstaat dan ook aandacht te schenken aan het gehalte aan radioactief cesium in de spieren (vlees) om een algemeen idee te hebben van de hoeveelheid radioactiviteit die naar de mens kan worden overgedragen via deze weg.
Ook vissen afkomstig van vismarkten en vishandels worden onderzocht: zoetwatervissen (tilapias, meervallen, enz.), open water zeevissen (tonijn, zwaardvis, zeebrasem, zeebaars, zeewolf, kabeljauw, haring, wijting, rog, zeeforel, poon, roodbaars, pollak, zalm, enz.) en bodemvissen (schol, tong, enz.).
Het FAVV (Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen) heeft sinds 2000 beslist om zijn controles op te voeren door bijkomende stalen van eetwaren te nemen, met als doel hun natuurlijke (40K) en kunstmatige (134,137Cs) radioactiviteitsniveaus te bepalen. Het zijn vooral de geïmporteerde produkten, de dierlijke eetwaren van slachthuizen en van grote distributiecentra die geviseerd worden door deze bijkomende controles.
De stalen van het FAVV vormen een aanvulling bij deze die normaal gezien voor rekening van het FANC worden genomen en gemeten binnen het kader van zijn radiologisch toezichtsprogramma op het grondgebied. Deze samenwerking maakt op dit ogenblik trouwens het voorwerp uit van een kaderconventie die de actiegebieden van deze twee agentschappen bepaalt en die als doel heeft om beide inspanningen te optimaliseren om zodoende de bescherming van de bevolking beter te kunnen garanderen.
| Syntheseverslagen van de gegevens m.b.t. de voedselketen |
|
Verslagen gepubliceerd in samenwerking met het Instituut voor Veterinaire Keuring (IVK), instituut toegevoegd aan het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen. |
- | Laatste update |
|---|
| 30/03/2010 - 15:30 |
